Przedstawiciel Thermomix Suraż – prezentacja u Ciebie w kuchni

Suraż to jedno z najmniejszych miast w Polsce: dziewięćset sześćdziesiąt czworo mieszkańców na blisko trzydziestu czterech kilometrach kwadratowych, czyli niecałe dwadzieścia dziewięć osób na kilometr — dokładnie tyle, ile ma niejedna gmina wiejska. Zachował się tu układ przestrzenny z piętnastego i szesnastego wieku z dwoma rynkami, najlepiej zachowany w całym dawnym Wielkim Księstwie Litewskim. A na terenie gminy naliczono około dwustu stanowisk archeologicznych — od epoki kamienia, przez brąz, po żelazo — w tym wczesnośredniowieczne kurhany i dwa grodziska, w samym Surażu i w Zawykach. Warownia nad Narwią stała tu już w jedenastym wieku.

Miejsce, w którym pod ziemią leży dwieście stanowisk, jest dobrym pretekstem do pytania, które w rozmowach o gotowaniu pada rzadko: skąd my właściwie wiemy, co ludzie jedli dawniej.

Źródła są cztery i każde mówi co innego.

Archeologia mówi najwięcej o surowcu. Z wykopalisk zostają kości zwierząt, pestki, ziarna, muszle, resztki przywarte do ścianek naczyń i same naczynia — ich kształt zdradza, czy gotowano, czy pieczono. To wiedza twarda, ale jednostronna: mówi, co jedzono, i prawie nic o tym, jak to smakowało i w jakich połączeniach.

Dokumenty mówią o handlu. Inwentarze majątków, rachunki dworskie, przywileje targowe i jarmarczne — z nich wiadomo, co kupowano, czym handlowano i co się opłacało. Tykocin spławiał zboże do Gdańska, Drohiczyn miał siedemdziesiąt karczem; takie liczby pochodzą właśnie stąd.

Książki kucharskie mówią o kuchni bogatych. To trzeba powiedzieć wyraźnie, bo bywa mylące: dawne książki pisano dla dworów i zamożnego mieszczaństwa. Opisują kuchnię, którą jadła może kilka procent ludzi. Codziennego jedzenia większości nikt nie zapisywał, bo nie było czego zapisywać — i to jest największa dziura w naszej wiedzy.

Przekaz ustny jest najbogatszy i najmniej wiarygodny. Sięga najwyżej trzech pokoleń wstecz, a pamięć porządkuje i upiększa.

I stąd bierze się nieporozumienie, które spotykam bardzo często. „Babciny przepis” albo „tak się robiło dawniej” oznacza w praktyce lata pięćdziesiąte albo sześćdziesiąte dwudziestego wieku. To jest siedemdziesiąt lat temu, nie pięćset. Kuchnia, którą uważamy za odwiecznie polską, jest w dużej mierze dwudziestowieczna — zbudowana na produktach, które wcześniej były rzadkie albo których w ogóle nie było, i na sprzęcie, który dopiero wtedy trafił pod strzechy.

Nie piszę tego, żeby cokolwiek odbierać tym przepisom. Przepis nie musi być stary, żeby był dobry — i nie jest gorszy dlatego, że ma siedemdziesiąt lat zamiast pięciuset. Chodzi mi tylko o to, żeby nazywać rzeczy uczciwie.

Dlatego ostrożnie podchodzę do hasła „tradycyjny smak” w reklamach sprzętu kuchennego, także tego, który sprzedaję. To urządzenie nie odtwarza żadnej dawnej kuchni i nie ma takiej ambicji. Robi dania współczesne — te same, które robicie dziś — tylko wygodniej i bez stania nad garnkiem. To wystarczający powód, żeby je kupić. Obiecywanie przy okazji podróży w czasie byłoby po prostu nieprawdą.

Zadzwoń albo napisz SMS. Możesz też zostawić kontakt w formularzu i wskazać porę oddzwonienia.

Jeśli macie w domu przepis przekazany w rodzinie, weźcie go na spotkanie. Nie po to, żeby go zmieniać — po to, żeby sprawdzić, co z niego da się przenieść bez straty.

Do całego miasta i do wszystkich trzech sołectw gminy, w tym do Zawyk i Doktorc. Dojazd jest wszędzie bezpłatny.

Przy umawianiu wystarczy podać miejscowość i ulicę albo numer domu.